AYARUXSon güncelleme:
Aile içinde dil engeli nerede çıkar?
İş yazışmasında her şey bilgidir: fiyat, tarih, adres. Aile sohbetinde ise asıl taşınan duygudur: hal hatır, şaka, özlem. Çeviri bilgiyi çoğu zaman doğru aktarır; duyguyu aktarmak için biraz yardıma ihtiyaç duyar.
Bir de araya giren aracı sorunu var: her konuşmada iki dili bilen eşin ya da çocuğun çevirmenlik yapması onu yorar, sohbet de doğal akmaz. Herkesin kendi diliyle doğrudan konuşabilmesi aile içi ilişkiyi değiştirir.
Mesajlaşmada: kısa ve sıcak
Aile mesajlarında çevirinin işini kolaylaştıran birkaç alışkanlık:
- Kısa cümleler yazın; “Nasılsınız? Torunlar iyi mi? Burada hava çok güzel.” gibi.
- Duyguyu açıkça söyleyin: “Sizi çok özledik” çeviride kaybolmaz.
- Fotoğraf gönderin; fotoğraf her dilde aynı şeyi anlatır, altına bir cümle eklemek yeter.
- Emojiler çeviriden etkilenmez ve tonu taşır; gönül rahatlığıyla kullanın.
Akrabalık adları çevrilemez
Türkçede teyze, hala, dayı, amca, yenge, enişte, dünür ayrı kelimelerdir; İngilizcede hepsinin karşılığı “aunt”, “uncle” ya da hiçbiri değildir. “Dünür” gibi bir kelimenin çoğu dilde tek kelimelik karşılığı yoktur.
Bu yüzden akrabalık adı yerine ilişkiyi yazın: “dünürüm” yerine “oğlumun eşinin annesi”, “yengem” yerine “abimin eşi”. Karşı taraftan gelen mesajda da “aunt” gördüğünüzde kimin kastedildiğini sormaktan çekinmeyin.
Çevrilmeyen güzel sözler
“Geçmiş olsun”, “başınız sağ olsun”, “gözünüz aydın”, “ellerinize sağlık” gibi sözlerin çoğu dilde birebir karşılığı yoktur; kelimesi kelimesine çevrilince ya anlamsızlaşır ya da tuhaf kaçar.
Böyle anlarda sözün ne dilediğini yazın: “Geçmiş olsun” yerine “Çabucak iyileşmeni diliyoruz”; “Ellerinize sağlık” yerine “Yemek çok güzeldi, teşekkür ederiz.” Bayram ve doğum günü kutlamasında da kalıp yerine dileğin kendisini yazmak çeviride daha içten çıkar.
Görüntülü görüşmede
Yüz yüze konuşmak mesajdan daha sıcaktır ama çeviriyle konuşurken sıra beklemek gerekir:
- Bir cümle söyleyin, çevirinin karşı tarafa ulaşmasını bekleyin, sonra devam edin.
- Aynı anda iki kişi konuşmasın; kalabalık bir aile masasında telefonu sırayla elden ele verin.
- Arka plandaki televizyonu kısın; ses ne kadar temizse çeviri o kadar doğru olur.
- Anlaşılmayan bir şey olursa gülümseyip tekrar sorun; ailede sabır çeviriden daha önemlidir.
Çocuklar iki dilli büyürken
Yurt dışında büyüyen torunlar ailenin dilini zamanla kaybedebilir. Çeviri büyükanne ile torun arasında köprü kurar ama dilin yerini tutmaz. Konuşmalarda birkaç kelimeyi kendi dilinizde söyleyip çocuğa tekrar ettirmek, çeviriyle birlikte dili de yaşatmanın güzel bir yoludur.