Son güncelleme:
Ana tabaka, baskı tabakası, iş
Kâğıt 70 × 100 ya da 64 × 90 cm gibi ana tabaka ebatlarında gelir. Makine ya tabakanın tamamını ya da bölünmüş hâlini alır: 70 × 100'lük tabakadan iki tane 50 × 70 ya da dört tane 35 × 50 çıkar.
Yani hesap iki katmanlıdır: ana tabakadan kaç baskı tabakası çıkıyor, her baskı tabakasından kaç parça çıkıyor. Birini doğru, ötekini yanlış yapmak her iki durumda da kâğıda mal olur.
Önce makinenin payını düşün
Baskı tabakasının tamamına baskı yapılmaz. Tabaka makinesinde tutucular bir kenarı tutar (pens payı, çoğunlukla 10 mm civarı), kuyruk kenarına ve yanlara da pay gerekir. Dizilim tabakanın tamamına göre değil, geriye kalan alana göre hesaplanır.
Her parça taşmasıyla birlikte sayılır. Her kenarında 3 mm taşma olan A5 el ilanı (148 × 210 mm) tabakada 154 × 216 mm yer kaplar.
İki yönü de deneyin
Paylar düşüldükten sonra kullanılabilir alanı yaklaşık 490 × 690 mm olan 50 × 70'lik bir baskı tabakası ve 154 × 216 mm'lik el ilanını alalım:
- Dik: 490 ÷ 154 = yanda 3, 690 ÷ 216 = boyda 3 — 9 el ilanı.
- Yatık: 490 ÷ 216 = yanda 2, 690 ÷ 154 = boyda 4 — 8 el ilanı.
- Aynı tabaka, sadece parçayı çevirerek tabaka başına bir el ilanı fazla. 5.000 adette bu yaklaşık 70 tabaka eder.
En çok parça çıkan tabaka her zaman en ucuzu değil
Tabakadaki adet yanlış ölçüdür; doğru ölçü parça başına harcanan kâğıttır. Tabakanın alanını parça sayısına bölün:
- 50 × 70 (0,35 m²), 9 el ilanı: el ilanı başına yaklaşık 0,039 m².
- 35 × 50 (0,175 m²), 4 el ilanı: el ilanı başına yaklaşık 0,044 m² — tabaka daha küçük olduğu hâlde parça başına daha çok kâğıt.
- 64 × 90 (0,576 m²), makine alıyorsa: 16 el ilanı, el ilanı başına yaklaşık 0,036 m² — üçünün en ucuzu.
Fire tabakasını ekleyin
Gereken tabaka = adet ÷ tabakadaki parça (yukarı yuvarlanır) + makine hazırlığı ve baskı firesi. 9'arlı tabakada 5.000 el ilanı, fire hariç 556 tabakadır. Fire payı makineye, renk sayısına ve sonraki işlemlere göre değişir; her matbaanın kendi rakamı vardır ve bu rakam hesaba sonradan değil baştan girmelidir.
Kâğıt kiloyla alınır: alan × gramaj bir tabakanın ağırlığını verir, kâğıt maliyeti de oradan çıkar.
Elyaf yönüne dikkat
Kâğıdın bir elyaf yönü vardır. Katlanan ya da kırım alan işlerde — kitap sayfası, kapak, kutu — elyaf katla ya da sırtla paralel olmalıdır; yoksa kat çatlar ya da sayfalar düz durmaz. Bu yüzden bazen tabaka başına daha az parça veren dizilim seçilir. El ilanı ve kartvizit gibi düz işlerde elyaf yönü genellikle önemli değildir.