AYARUXSon güncelleme:
Preflight ne demek?
Kelime havacılıktan geliyor: pilotun kalkıştan önce yaptığı kontrol. Matbaada da aynı mantık: gelen PDF baskıya hazır mı, montaja girmeden önce bakılır. Kontrol elle yapılabilir ama çoğu matbaa bunu bir program ya da hazır bir kontrol profiliyle yapar; gözden kaçan şey daha az olur.
Preflight dosyayı düzeltmez; durumu söyler. Bulunan her şey hata da değildir: bazısı mutlaka düzeltilmeli, bazısı yalnız bilinmeli. Bu ayrımı yapmak işin yarısıdır.
1. Taşma payı
Kenara değen arka plan ya da resim varsa her kenarda genellikle 3 mm taşma payı olmalı. Payı olmayan dosya kesimde kenarda beyaz çizgi bırakır. Ayrıca yazı ve logo kesim çizgisinden en az 3–5 mm içeride durmalı (güvenli alan).
2. Resim çözünürlüğü
Ofset ve dijital baskıda resimlerin baskı boyutunda yaklaşık 300 dpi olması beklenir. Bakılacak değer resmin kendi çözünürlüğü değil, sayfada büyütüldükten sonraki etkin çözünürlüktür: 300 dpi bir resmi iki katına büyütürseniz 150 dpi'a düşer.
150 dpi'ın altı çoğu işte bulanık ya da pikselli çıkar. Afiş ve büyük format gibi uzaktan bakılan işlerde daha düşük değerler kabul edilebilir.
3. Renk uzayı: CMYK, RGB ve özel renkler
Baskı CMYK mürekkeplerle yapılır; ekran için hazırlanmış RGB resimler baskıda dönüştürülür ve canlı renkler (parlak mavi, yeşil, turuncu) sönük çıkabilir. Dönüşümü kimin, hangi profille yapacağı baştan konuşulmalı.
- Özel (spot) renkler: Pantone gibi ayrı bir mürekkeple basılacak renkler gerçekten ayrı kalıp istiyorsa adı doğru olmalı; istemiyorsa CMYK'ya çevrilmeli. Yanlışlıkla bırakılan bir spot renk fazladan kalıp demektir.
- Siyah yazı: küçük metin yalnız %100 K (siyah) olmalı. Dört renkten oluşan siyah yazı kayıtta kayınca bulanık görünür.
- Zengin siyah: büyük siyah alanlarda K'nın altına biraz C, M, Y eklemek daha derin bir siyah verir; yazıda kullanılmaz.
4. Fontlar
PDF'te kullanılan bütün fontlar gömülü olmalı. Gömülmemiş font baskı makinesinde başka bir fontla değişir; satırlar kayar, harfler bozulur. Tasarımcı fontu eğriye çevirmişse sorun yoktur ama o metin artık düzeltilemez.
5. Toplam mürekkep, ince çizgi ve bindirme
Gözle görülmeyen ama baskıda ortaya çıkan üç şey daha:
- Toplam mürekkep (TAC): bir noktadaki dört rengin toplamı. Kâğıda göre üst sınır değişir; kuşe kâğıtta çoğu zaman %300–340 civarı. Fazlası kurumaz, arkaya basar.
- İnce çizgiler: 0,25 pt'tan ince çizgiler baskıda kopabilir ya da hiç çıkmayabilir.
- Bindirme (overprint): yanlışlıkla bindirmeye ayarlanmış beyaz bir öğe baskıda kaybolur; renkli bir öğe beklenmedik bir renge döner.
6. Sayfa boyutu ve kutular
PDF'in kesim boyutu siparişle aynı olmalı ve her sayfada aynı kalmalı. Taşma payı sayfa kutusunun içinde, kesim işaretleri ise payın dışında durmalı. Çok sayfalı işlerde sayfa sayısı ciltleme yöntemine uymalı: tel dikişte toplam sayfa sayısı 4'ün katı olur.
Sorun bulununca ne yapılır?
Bulunan her şeyi tasarımcıya geri göndermek iş kaybettirir. Pratik bir ayrım:
- Matbaada düzeltilebilenler: düz renkli kenarda eksik taşma payı, spot rengin CMYK'ya çevrilmesi, beyaz bindirmenin kapatılması.
- Tasarımcıya dönmesi gerekenler: düşük çözünürlüklü resim, gömülmemiş font, yanlış kesim boyutu.
- Müşteriye bilgi verilecekler: RGB'den gelen renk farkı. Önceden söylemek, baskıdan sonra açıklamaktan her zaman kolaydır.