AYARUXSon güncelleme:
Tabaka sayfa değildir
Baskı makinesi bitmiş işten çok daha büyük tabakaya basar. Kartvizit 85 × 55 mm’dir; tabaka ofset makine 50 × 70 ya da 70 × 100 cm alır, dijital makine SRA3 ya da 33 × 48 cm civarında uzun tabaka. Tabakaya tek kartvizit basmak saçma olurdu; iş tabakaya tekrarlanır, kitapta ise bir tabakanın iki yüzüne birden çok sayfa basılır ve tabaka katlanarak forma olur.
Montaj bu dizilimi baskıdan önce kararlaştırmaktır: hangi iş nereye, hangi yönde, hangi arayla, hangi tabakaya. Baskı öncesinde yapılır; sonucu kalıba ya da dijital makineye giden dosyadır.
Üç tür montaj
Matbaaya gelen işlerin hemen hepsi üç kalıptan birine girer:
- Tekrarlı montaj — aynı tasarım tabakada defalarca: etiket, kartvizit, kartpostal, el ilanı. Soru kaç tanesinin sığdığı ve nasıl kesileceğidir.
- Forma montajı — kitap, dergi ya da broşür sayfalarının, katlanan tabaka sırayla okunacak şekilde yerleştirilmesi. Açık tabakada sayfaların yarısı baş aşağı durur ve doğrusu budur.
- Kutu dizimi — karton kutu gibi düzensiz biçimlerin tabakada iç içe geçirilmesi; bunları giyotin değil bıçak keser.
Makinenin tabakadan aldığı
Tabakanın tamamına basılamaz. Tabakalı ofsette çeneler tabakayı bir kenarından tutarak makineden geçirir; bu şeride, pens payına, hiçbir şey basılamaz, genellikle 10 mm civarındadır. Karşı kenar, kuyruk, kendi payını ister. Dijital makinede pens yoktur ama o da kenara kadar basamaz; dört kenarda eşit bir şerit gider.
Kalan alanda dizilim taşma payı ister — tasarımın kesim çizgisinin dışına, genellikle 3 mm uzatılması; kesim biraz kaysa da kenarda beyaz kalmasın diye. Bloğun dışında da kesim işaretleri, register işaretleri ve renk kontrol şeridi için yer gerekir.
Tabaka nasıl dönüyor
İki yüzü basılan iş iki geçiş arasında çevrilir ve nasıl çevrildiği montajı değiştirir:
- Düz baskı (ön-arka) — ön ve arka yüzün ayrı kalıpları vardır. En basit düzen, en çok kalıbı da o ister.
- Poza revolta (kendinden dönüşlü) — ön ve arka aynı kalıpta; tabaka yandan çevrilir, pens kenarı aynı kalır. Her tabakadan iki adet çıkar, kalıp yarıya iner.
- Etek makas revolta (taklalı) — tabaka baştan kuyruğa çevrilir; kuyruk kenarı ikinci baskının pensi olur, iki kenarda da pens payı ayrılır.
- Perfektör — makine tabakayı kendisi çevirir, iki yüzü tek geçişte basar.
Tabakayı seçmek
En çok işin sığdığı tabaka çoğu zaman en ucuzu değildir. Kâğıt kiloyla alınır; önemli olan pens, paylar ve artan parçalar düşüldükten sonra bitmiş her adedin kaç gram kâğıda mal olduğudur. Daha az fire veren biraz küçük bir tabaka, birkaç adet fazla alan büyük tabakayı geçebilir.
Lif yönü de önemlidir: lif yönüne dik katlanan kâğıt kırımda çatlar, kitapta da kötü durur. Tabaka yalnız sığmaya göre değil, katlamaya göre de seçilir.
Montajın önlediği hatalar
- Yanlış sırayla ciltlenmiş sayfalar ya da yanlış yüzünden katlanıp aynalanmış forma.
- Tabakaya göre konduğu için baş aşağı basılan sayfa numaraları.
- Dosya taşmasız geldiği için kenarda kalan ince beyaz çizgi.
- Kalın tel dikişli broşürde kayma payı verilmediği için ağızda kesilen yazı.
- Pens payına düşüp hiç basılmayan işaretler ya da renk şeridi.