Kayma payı nedir? Tel dikişte sayfaların kaçması ve hesabı

Tel dikişte formalar iç içe geçer ve sırttan birlikte dikilir. Dıştaki her yaprak, içindekilerin kalınlığını sarmak zorundadır; bu yüzden katlandığında ağız kenarı içtekilere göre biraz geride kalır. İçe doğru gittikçe yapraklar daha çok dışarı taşar.

Taşan kısım traşta kesilince içteki sayfalar dıştakilerden daha dar kalır. Kâğıt ne kadar kalın, sayfa ne kadar çoksa fark o kadar büyür. İngilizcede bu olaya “creep” denir.

Kayma, formaların iç içe geçtiği ciltlerin sorunudur:

Kabaca hesap: en içteki yaprağın kayması, dışında kalan katlanmış tabaka sayısı ile kâğıt kalınlığının çarpımı kadardır. Örnek: 48 sayfalık tel dikiş bir katalog, her katlanmış tabaka 4 sayfa; yani 12 tabaka iç içe. Kâğıt 115 g/m² kuşe, kalınlığı yaklaşık 0,1 mm. En içteki tabakanın dışında 11 tabaka var: 11 × 0,1 = yaklaşık 1,1 mm.

Bu değer en içteki formaya verilir, dıştakilere doğru azalarak dağıtılır; en dıştaki formaya hiç verilmez. Montajda sayfalar bu miktar kadar sırta doğru kaydırılır, böylece traştan sonra bütün sayfalarda kenar boşluğu eşit kalır.

Kâğıt kalınlığını gramajdan tahmin etmek yerine tedarikçiden mikron değerini isteyin; aynı gramajda kâğıtlar farklı kalınlıkta olabilir.

Kapak içten daha kalın bir kâğıttan basılıp dışa ekleniyorsa (örneğin 300 g kapak, 115 g iç), kapağın kalınlığı da içteki tabakaların kaymasını artırır. Hesapta kapağı bir tabaka gibi değil, kendi kalınlığıyla sayın.

Kayma payı montajda düzeltilir ama tasarım da buna uygun olmalı:

Hesap ne kadar dikkatli olursa olsun, işin kendi kâğıdından boş bir maket yaptırıp katlayın, dikin ve ağız tarafını ölçün. Ortadaki yaprakla dıştaki arasındaki fark, kayma payının gerçek değeridir. Büyük tirajlı bir işte bu birkaç dakikalık ölçüm, bütün baskıyı kurtarabilir.