AYARUXSon güncelleme:
Adım 1: Tabakaya kaç parça sığar?
Parçanın ölçüsüne her kenardan taşma payını ekleyin, makinenin pens payını tabakadan düşün, sonra iki yönde de deneyin. Örnek: 70 × 40 mm etiket, 3 mm taşmayla 76 × 46 mm yer kaplar. 66 × 96 cm tabakada 10 mm pens payı düşülünce kullanılabilir alan 650 × 960 mm kalır.
Bir yönde 960 ÷ 76 = 12 sıra, 650 ÷ 46 = 14 sıra: 168 etiket. Öteki yönde 960 ÷ 46 = 20, 650 ÷ 76 = 8: 160 etiket. Daha çok çıkan yön seçilir: tabaka başına 168 etiket.
Adım 2: Kaç tabaka lazım? Fireyi unutmayın
10.000 etiket için 10.000 ÷ 168 = 59,5, yani 60 tabaka. Ama makineye 60 tabaka verirseniz 10.000 etiket çıkmaz. Fire üç yerden gelir:
- Ayar firesi: renk ve register tutana kadar basılan tabakalar. İşin büyüklüğünden bağımsız, makineye ve renk sayısına göre sabit bir sayıdır; örneğin 50 tabaka.
- Baskı firesi: baskı sırasında bozulan tabakalar, tirajın yüzdesi olarak; örneğin %3.
- Sonradan işlem firesi: selefon, kesim, kutu yapıştırma gibi işlemlerin kendi fireleri ayrıca eklenir.
Adım 3: Kaç kilo, kaç lira?
Örnekte 60 + 50 ayar + 2 baskı firesi = 112 tabaka. Bir tabakanın ağırlığı en × boy × gramajdır: 0,66 m × 0,96 m × 90 g/m² = yaklaşık 57 gram. 112 tabaka × 57 g = yaklaşık 6,4 kg.
Kâğıdın kilosu 48 TL ise kâğıt maliyeti yaklaşık 307 TL eder. Dikkat edin: küçük bir işte ayar firesi tabakaların neredeyse yarısıdır. Kısa tirajlı etikette kâğıt maliyetini asıl belirleyen, tiraj değil ayardır.
Kutu: büyük açık ölçü, kalın karton
Kutuda hesap aynıdır ama ölçekler değişir. Açık ölçüsü (bıçak izinin dış sınırı) 300 × 420 mm olan bir kutu, 70 × 100 cm tabakaya pens payıyla birlikte 2 × 2 dizilir: tabaka başına 4 kutu.
5.000 kutu için 1.250 tabaka; 100 tabaka ayar ve %5 baskı ile kesim firesiyle yaklaşık 1.413 tabaka. 350 g/m² kartonda bir tabaka 0,7 m² × 350 g = 245 gram; toplam yaklaşık 346 kg. Kartonda kilo hızla büyür, bu yüzden tabaka seçimindeki küçük bir fark bile maliyette büyük fark eder.
En çok parça çıkan tabaka en ucuzu değildir
Tabaka seçerken “kaç tane çıkıyor” değil, “parça başına ne kadar kâğıt gidiyor” sorusunu sorun. Aynı kutu 64 × 90 cm tabakaya da 2 × 2 sığıyor: yine 4 kutu.
70 × 100 tabakada parça başına 0,7 m² ÷ 4 = 0,175 m² kâğıt gider; 64 × 90 tabakada 0,576 m² ÷ 4 = 0,144 m². Sayı aynı, ama küçük tabakada her kutu yaklaşık %18 daha az kâğıt harcar. 5.000 kutuda bu, aynı fireyle yaklaşık 346 kg yerine 285 kg demektir.
Kutu işinde bir şart daha var: kâğıdın hamur yönü kırım çizgilerine uygun olmalı. Hamur yönü yanlış tabaka ucuz olsa bile kutuyu bozar; karşılaştırmayı yönü uygun tabakalar arasında yapın.
Ay sonunda: ne kadar kâğıt gitti?
Tek tek işlerin kâğıt hesabı kadar ayın toplamı da önemlidir: depoda ne kaldı, hangi kâğıttan ne kadar sipariş verilecek. Her işin tabaka ve kilo bilgisini kaydedip ay sonunda toplamak, kâğıt siparişini tahminden çıkarır.
Bir şeye dikkat edin: kâğıt fiyatı değiştiğinde geçmiş işlerin maliyeti değişmemeli. Kayıtları iş yapıldığı günkü fiyatla saklayın.